Het haar

Het haar

Het menselijk haar.

Haar is misschien wel het meest individuele lichaamskenmerk van mensen. Het komt in grote verscheidenheid voor, niet alleen wat betreft de kleur, maar ook wat betreft vorm, dikte, samenstelling en lengte. Toch zegt het soort haar dat we hebben wel iets over de groep waartoe we behoren. Zo hebben Aziaten en Indianen donker, zeer sluik en dik haar. Bij Europeanen loopt de haarkleur uiteen van hoogblond tot zwart, de vorm varieert van steil tot krullend. Afrikanen hebben in het algemeen zwart, kroezend haar. De San (bosjesmannen) en Pygmeeen nemen binnen de Afrikaanse volken een aparte plaats in. Zij hebben ''peperkorrel" of "fil-fil" haar, dat van nature in afzonderlijke ineengedraaide bosjes op de schedel ligt. 

De rol van haar in de levenscyclus

In de oude traditionele samenlevingen in Azie, Afrika alsook in Europa waren de verschillende levensfasen van een individu meestal duidelijk afgebakend en ook uiterlijk zichtbaar gemaakt. De overgang naar een nieuw stadium in het leven ging gepaard met vaak uitvoerige rituelen om dit feit te onderstrepen. Dergelijke overgangsrituelen speelden vooral een rol bij hoogtepunten in het leven, zoals de geboorte het begin van de (sociale) puberteit, het huwelijk, het ouderschap, enz. Ook konden er overgangsrituelen plaatsvinden als een persoon een nieuwe status kreeg in het sociale, economische of religieuze openbare leven. Eigenlijk is het tegenwoordig nog net zo, minder vastgelegd door voorschriften weliswaar. Wij kappers zijn creatief en sterk visueel ingesteld. Een goed middel om je creativiteit te ontwikkellen is het bewust kijken naar vormgeving uit de diverse culturen, vormen uit een ver verleden en vormen uit de hedendaagse gebruiken. (advies ga eens naar een bibliotheek en haal wat boeken (met fotos) uit verschillende werelddelen, doe er je voordeel mee. Volop inspiratie! 

Haar en mode

Juist omdat het haar zich leent voor talloze manieren van bewerken, zijn haarstijlen bij uitstek aan verandering onderhevig. Er zijn vele oorzaken die groepen of individuen doen besluiten een ander kapsel te nemen. Een paar van de belangrijkste. 

Contacten met andere culturen

Mensen kunnen verschillende redenen hebben om hun uiterlijk aan te passen, wanneer ze op indringende wijze met een andere cultuur worden geconfronteerd. Er kunnen voorschriften van een nieuwe religie in het spel zijn, of men kan wellicht zijn positie verbeteren als men zich aanpast. 

Wetten en voorschriften

In het 13e eeuwse Europa schreef de kerk voor dat vrouwen hun haar en oren moesten bedekken. Als gevolg hiervan werd het ''naakte'' gezicht met de weggeschoren wenkbrauwen en het kunstmatig verhoogde voorhoofd een tijd lang het schoonheidsideaal. In Japan ten tijde van de Shoguns, kennen we de kaalgeschoren bovenschedel en de speciaal gevormde staart op het achterhoofd van de Samoerai, hedentendage zien we deze kapselvorm nog bij de Sumo worstelaars. Duizenden voorbeelden van kapselvormen kennen we uit Afrika. Veel traditionele Afrikaanse haarstijlen hadden een duidelijke funktie in het tribale leven en vormden een harmonisch geheel met andere vormen van lichaamsversiering. 

De invloed van maatschappelijke bewegingen

Een haardracht kan verwijzen naar een maatschappelijke gebeurtenis of daar een commentaar op zijn. Hiervan zijn talloze voorbeelden uit heden en verleden bekend. 

Kort haar voor vrouwen.

Na de roerige dagen van de Franse Revolutie gingen veel vrouwen het kapsel '' a la victime'' dragen, een kort pagekopje dat herinnerde aan die vrouwen die, nadat hun haar was afgeknipt, onder de guillotine het leven lieten. In de twintiger jaren bevestigden vrouwen in de V.S. en Europa hun pas verworven zelfstandigheid door hun haar kort te laten knippen: een uiterlijk teken van van hun gelijkheid aan mannen. 

Lang haar voor mannen

De eerste jongemannen die in de 60er jaren lang haar gingen dragen, veroorzaakten daarmee een enorme beroering. Het massale doorbreken van de ''kort haar norm'', stond gelijk met het verwerpen van alles waarvoor de gevestigde samenleving stond. Het werd een herkenningsteken van het anti-establishment. 

De Afro-look

Onder invloed van de Beweging voor Gelijke Burgerrechten groeit in de 60er jaren in de V.S. het zwarte zelfbewustzijn. Dit komt ondermeer tot uiting in de"Áfro-look''. Het kroezende haar wordt niet ontkruld om het blanke ideaal te benaderen, maar in de natuurlijke staat gelaten als eerbetoon aan de strijd om de zwarte onafhankelijkheid. Vaak werd het uitgekamd tot een groot volume juist om dit te onderstrepen. 

De navolging van trendsetters

Ook openbare figuren kunnen de aanzet geven tot een nieuwe haarmode. In onze tijd zijn dit meestal mensen uit de amusementwereld. In vroeger tijden dienden in alle culturen vooral hooggeplaatsten als voorbeeld.